Kanun tekniği, anlaşılır ve uygulanabilir kanun metinleri hazırlaması için takip edilmesi gereken yöntemleri içerir. Ülkemizde bu konuya ilişkin bağlayıcı bir mevzuat bulunmamakla birlikte, TBMM Başkanlığınca 2019 yılında yayınlanan Kanun Teklifi Taslağı Hazırlama Yönergesi ile 2022 yılında yayınlanan Yasama El Kitabı bu alanda öne çıkan başlıca kaynaklardır.

Söz konusu düzenlemelere göre, TBMM’ye sunulan kanun tekliflerinin şekil itibariyle belirli bir düzen içerisinde olması ve kitap, kısım, bölüm ve madde gibi çeşitli ayrımlar içermesi gerekmektedir. Kanun metinlerinde ardışık olarak sıralanan, içerik bakımından farklı düzenlemeler içeren bölümlere madde denilmekte ve bu maddeler de sırasıyla fıkra, bent, alt bent, cümle ve ibare gibi kısımlardan oluşmaktadır. Kanun maddelerinde yer alan her fıkraya ayraç içinde “( )” bir numara verilmekte, bentler harfle gösterilmekte ve bu harflerden sonra yarım ayraç “)” konulmaktadır. Bentlerin sıralamasında Türkçe alfabede yer alan bütün harfler kullanılmaktadır. Bendin içinde yer alan alt bentler de fıkralarda olduğu gibi numara ile gösterilmekte, ancak alt bent numaraları fıkra numaralarından farklı olarak yarım ayraç ile “)” kapatılmaktadır.

Kanun tekniği açısından önem taşıyan diğer bir husus ise kanun metinlerinde yer alan maddelerin sıralanış düzenidir. Kanun maddeleri, ihtiyaç durumu da gözetilerek genellikle; amaç, kapsam, tanımlar, kuruluş, organlar, nitelikler, görev, yetki ve sorumluluklara ilişkin hükümler, cezai hükümler, düzenleyici işlemlere ilişkin hükümler, değiştirilen ve yürürlükten kaldırılan hükümler, geçici maddeler, yürürlük ve yürütme maddesi şeklinde sıralanmaktadır. Kanunların son bölümüne ise yapılan düzenlemelere ilişkin tablo, liste, şema gibi ekler konulmaktadır.

Son olarak, kanun değişiklikleri yapılırken uygulanan yazım tekniğinden de kısaca söz edilmesi yararlı olacaktır. Kanunlarda değişiklik yapılmak istendiğinde ve bu değişikliğin mevcut maddelerden birinde yapılması mümkün olmadığında genellikle kanunlara ek madde eklenmesi yoluna gidilmektedir. Ek maddeler kanuna geçici maddelerden önce gelecek şekilde ve sıra numarası verilerek eklenmektedir. Buna karşılık eklenecek yeni maddenin kanuni düzenlemenin belirli bir bölümünde yer alması gerekiyorsa, bu madde ilgili bölümde kendinden önceki madde numarası ve büyük harf ile “MADDE.../A,B,C...” şeklinde numaralandırılmakta ve böylece sonraki kısımda yer alan maddelerin teselsül ettirilmesine gerek kalmamaktadır.

Bu yazımızda ülkemizde halen kullanılmakta olan kanun tekniğinden kısaca söz ettik. Kanunlar yapılırken gösterilecek özenin, bunların daha doğru anlaşılmasına ve uygulanmasına imkân vererek toplumsal düzeni destekleyeceği açıktır.