Blog Yazıları

Kanunlar bir toplumun düzenini korumak ve bireyler arasındaki ilişkileri düzenlemek amacıyla yasa koyucu tarafından hazırlanan ve bağlayıcılığı olan yazılı hukuk kurallarıdır. Kanuna uygunluk kriterleri ise kanunların uygulanabilirliğini ve kanuni sınırları ortaya koymak için sonradan oluşturulan sistematik ölçütlerdir. Kanunların hatasız uygulanabilmesi için kanuna uygunluk kriterlerinin tam ve doğru olarak tespit edilmesi yanında bunların uygulayıcılar tarafından iyi biliniyor olması da gerekir.
Kanuna uygunluk kriterleri belirli bir davranışın, işlemin ya da faaliyetin yasal çerçevede kabul edilebilir olup olmadığını gösterir. Bunlar kanun metinlerine sıkı sıkıya bağlı olmakla birlikte bazen ayırt edilmeleri ve anlaşılmaları güç olabilir. Kanun metinleri oluşturulurken kanun tekniğine ve kanun diline yeterince riayet edilmemesi, kanun metinlerinde yersiz ve geniş açıklamalara yer verilmesi ya da soyut veya teknik kavramların yoğun olarak kullanılması kanuna uygunluk kriterlerinin tespitini zorlaştıran önemli faktörlerdir. Öte yandan kanun metinlerinin çoğu kez yoruma açık olması ve farklı kişiler, kurumlar veya mahkemeler tarafından aynı kanunun farklı şekillerde yorumlanabiliyor olması da kanuna uygunluk kriterlerinin belirlenmesini zorlaştıran unsurlardandır.
Kanuna uygunluk kriterlerinin farkında olunmasının ve bunların doğru olarak anlaşılmasının uygulamada yarattığı katkıları daha yasama faaliyeti aşamasından itibaren gözlemlemek mümkündür. Kanuna uygunluk kriterlerinin dikkate alınması sonucunda kanun tasarılarında oluşabilecek bazı hata ve noksanlıklar henüz bu metinler kanunlaşmadan giderilebilmektedir. Diğer taraftan idarenin kanunları uygularken bu kriterleri göz önünde bulundurması kanunların daha az hata ile uygulanmasını ve uygulamadaki hataların daha isabetli olarak tespitini kolaylaştırmaktadır. Bunun yanında kanuna uygunluk kriterlerinin tam ve doğru olarak anlaşılmasının hukuki uyuşmazlıkların azalmasına ve bunların hızlıca çözümlenmesine olumlu katkısı olduğu da açıktır.
Kanuna uygunluk kriterlerinin biliniyor olmasının uygulamada yarattığı olumlu sonuçlar görüldükçe bu kriterlerin isabetli bir şekilde tespiti ve geniş kitlelerin bunlardan haberdar olmasının önemi de daha iyi anlaşılmaya başlamıştır. Bu yönde gösterilecek çabaların zahmetli ancak gerekli olduğu açıktır. Zira kanunların daha iyi anlaşılmasını sağlayarak uygulama hatalarının önlenmesi için gösterilecek çabanın bedeli, kanuna aykırılıkların ve bu sebeple doğabilecek mağduriyetlerin giderilmesinin bedeli kadar ağır olmayacaktır.