Kanunların doğru uygulanması, iyi anlaşılmaları yanında isabetli bir şekilde yorumlanmalarına da bağlıdır. Kanuni yorumlar bağlayıcı olmamakla birlikte uygulayıcılar için yol gösterici olduklarından önem taşırlar. Bu yazıda yapay zekâ (YZ) gibi ileri teknoloji metotları kullanılarak kanunların yorumlanmasının mümkün olup olmadığını inceleyeceğiz.

Kısaca kanun kurallarının anlam ve kapsamını belirlemek için yürütülen faaliyetler olarak tanımlayabileceğimiz kanun yorumunu, gözetilen amaç yönünden iki kategoriye ayırabiliriz. Yorum, kanun koyucunun kanun yapma iradesini kullanırken gözettiği amaç araştırılarak yapılıyorsa klasik yorum, uygulandığı dönemdeki toplumsal amaç dikkate alınarak yapılıyorsa modern yorum söz konusudur. Öte yandan kanun yorumu kullanılan yönteme göre de farklılık gösterir. Kanun metinlerinin günlük dildeki anlamlarına bakılarak yorumlanmasına lafzi yorum, konun koyucunun niyeti araştırılarak yapılan yoruma tarihi yorum, kanunun yapıldığı dönemin koşulları gözetilerek yapılan yoruma amaçsal yorum ve kanun kurallarının, içinde yer aldıkları kanunun tamamı gözetilerek yorumlanmasına da sistematik yorum denilmektedir.

Yukarıda kısaca değinilen yorum tekniklerinden bazılarının YZ yardımıyla kanun yorumu yapılabilmesi için daha elverişli olduğu görülmektedir. Örneğin doğal dil işleme teknolojileri sayesinde kapsamlı metinleri analiz edebilen ve bu yolla kanun metinlerinin anlamlarına yoğunlaşması mümkün olan YZ uygulamalarının kanunların lafzi olarak yorumlanmasında daha başarılı sonuçlar verebileceği düşünülebilir. Bunun yanında YZ uygulamalarının kanun kurallarının karşılaştırılmalarına ve aralarındaki ilişkilerin çözümlenmesine olanak sağladığı gözetildiğinde, bunların yardımıyla kanunlar yorumlarken sistematik yorum yönteminin kullanılmasının da yararlı olacağı sonucuna ulaşılabilir.

Buna karşılık, kanun yorumu yapılırken tarihsel verilerin doğru ve kapsamlı bir şekilde analiz edilmesini gerekli kılan ve bunun için de insan faktörüne ihtiyaç duyulan amaçsal yorum yöntemi ile kanun koyucunun kural koymaktaki asıl maksadının anlaşılmasının insan yorumuna kıyasla daha sınırlı kalacağı açık olan tarihi yorum yönteminin YZ yardımıyla kanunların yorumlanmasını güçleştireceği söylenebilir.

Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın yapay zekânın kanun yorumlarına daha objektif bir bakış açısı getireceği, bunun da kanuni düzenlemelere ilişkin hukuki değerlendirmelere derinlik kazandıracağı açıktır. Bu yolla yapay zekânın kanunların daha iyi anlaşılmasını kolaylaştıracağı kabul edilebilir.